INTERVIEW MET NATASJA S., SLACHTOFFER VAN VROUWENHANDEL
Naar schatting worden er jaarlijks tussen 700.000 en 2.000.000 vrouwen verhandeld vanuit Centraal- en Oost-Europa en Afrika. In 2008 werden 826 vrouwen aangemeld bij het Coördinatiecentrum Mensenhandel (CoMensha) waarvan er 320 uit Nederland kwamen (veelal slachtoffers van loverboys).
Natasja S. is een van de 506 buitenlandse slachtoffers. Zij heeft model gestaan voor Svetlana, een van de personages uit Dame Blanche.
Tegenover mij zit een jonge vrouw, tamelijk lang, slank. Halflang blond haar, groene ogen. Licht opgemaakt. Haar naam is Natasja, ze is 22 jaar oud en ze komt uit een Oost Europees land dat we, zoals afgesproken, niet nader zullen noemen.
Ik vraag hoe het met haar gaat.
'Na alles wat ik heb meegemaakt, kan het alleen maar beter gaan.'
'Je bent een sterke, moedige vrouw, je bent ontsnapt uit die hel, ik ben ervan overtuigd dat je er weer helemaal bovenop komt.'
Ze knikt, er trekt een flauw glimlachje rond haar lippen. 'Helemaal kom ik er nooit meer bovenop. Het is zoals mijn opa altijd zei: je went aan de littekens op je lichaam, maar die op je ziel blijven altijd door je hoofd spoken. Hij heeft een Duits concentratiekamp overleefd en is twee jaar geleden gestorven.'
'Een Duits concentratiekamp, een Nederlands bordeel, je moet wel een hekel hebben gekregen aan West Europa.'
'Niet aan Nederland, als je dat bedoelt. Criminelen komen voor in alle landen, vooral ook in mijn eigen land. De meeste mannen die ik hier, laten we zeggen ontmoet heb, waren over het algemeen best wel aardig.'
'Je had geluk dat je in een wat betere club bent terechtgekomen.' Ik neem een slokje van mijn koffie en vraag: 'Wil je vertellen hoe het allemaal gegaan is?'
Natasja knikt, neemt even de tijd en zegt: 'Ik werkte als secretaresse op de marketingafdeling van een bedrijf dat textiel exporteert naar West Europa, onder andere naar Nederland. Vanzelfsprekend kregen we nogal eens bezoek van klanten uit die landen waarvoor ik dan een hotelkamer moest reserveren en een tafeltje in het restaurant waar mijn baas ze 's avonds altijd mee naar toenam. Op een keer waren er een paar heren uit Rotterdam op bezoek. Eén van hen vroeg of ik geen zin had om die avond mee uit eten te gaan. Na wat aandringen heb ik ja gezegd. Zo is het begonnen.' Hoofdschuddend strijkt Natasja een paar keer door haar haar, pakt haar theeglas en drinkt het leeg. Boven het glas kijken haar groene ogen mij aan, doffe ogen waaruit alle levenslust is verdwenen. 'Het was een leuke avond, de beide Nederlanders waren vriendelijk en charmant, heel anders dan de meeste mannen uit mijn land. Bij het dessert vroeg een van hen plotseling of ik er niets voor zou voelen om een tijdje in Nederland te komen werken. Ze hadden behoefte aan iemand die als tussenpersoon zou kunnen dienen tussen hun bedrijf en de verschillende Oost Europese leveranciers. Ze vertelden me wat ik kon verdienen. Ik dacht aan mijn zoontje…'
'Je hebt een zoontje?'
'De vader is een jongen die ik ken van school. Een slippertje, hij wilde niets van het kind weten. Ik wilde het houden, in mijn land kun je sowieso geen reguliere abortus krijgen en ik wilde geen onverantwoord gepruts aan mijn lichaam.' Een cynisch lachje. 'Toen wist ik nog niet wat er later nog allemaal uitgespookt zou worden met mijn lichaam.'
'Hoe oud is je zoontje nu?'
'Net vijf. Hij zou een tijdje bij mijn ouders kunnen blijven, al zou ik hem natuurlijk vreselijk missen als ik in Nederland zou zitten. Maar ik zou genoeg kunnen verdienen om hem een goede opleiding te laten geven, zoals elke moeder wil ik ook dat hij het beter krijgt dan ik. Ik heb lang getwijfeld, slapeloze nachten gehad, overlegd met mijn ouders en met Edij, zo heet mijn zoontje, en tenslotte heb ik besloten het te doen.' Opnieuw schudt ze met haar hoofd, haar vingers tikken nerveus tegen het theeglas. 'Zo naïef,' zucht ze, 'verblind door geld en alle mooie dingen die in mijn land niet te koop of anders onbetaalbaar zijn.'
'Je deed het voor je zoontje, zo ongeveer de beste reden die ik me kan voorstellen.'
'Ik had me beter moeten informeren over de risico's en de gevaren. Maar dat is achteraf, nu zit ik met de brokken. Mijn leven is kapot gemaakt.'
'Je bent sterk, je komt er zeker weer bovenop.' Ik wil een hand op haar arm leggen. Stom. Ze ziet het aankomen en met een schrikachtige beweging trekt ze haar arm terug. Ze heeft het helemaal gehad met mannen.
'Ik weet het niet.' Er valt een korte pauze, dan zegt ze: 'Ik kreeg een ticket voor de vlucht naar Amsterdam. Daar werd ik opgehaald door een dame van een jaar of veertig. Ze stelde zich voor als Maria, had mooie kleren aan, goed opgemaakt, kortom ze zag er keurig en betrouwbaar uit. Ze bracht me naar een sjofel hotelletje in Rotterdam. Toen ik er een opmerking over maakte zei ze dat er geen kamers vrij waren in de wat betere hotels. Ik gaf haar mijn paspoort, dat had ze nodig om alle papieren in orde te laten maken, zei ze. De rest van die dag heb ik wat rondgekeken in de stad en me vergaapt aan de prachtige etalages. Ik ben een paar winkels binnengelopen en alvast gekeken wat ik voor Edij mee zou nemen als ik weer naar huis zou gaan. De volgende dag haalde Maria me van het hotel. Ze bracht me naar een klein flatje op de derde verdieping van een gebouw dat naast een of andere nachtclub lag. Ik vertrouwde het niet en vroeg naar de mensen waarmee ik gegeten had en die me de baan hadden aangeboden. Die zie je zo meteen, zei Maria. Maar ik heb ze nooit meer gezien. In plaats daarvan kreeg ik bezoek van twee ongure kerels die me meenamen naar de nachtclub. Een van de kerels, een forse vent, sprak de taal van mijn land. Ik verzette me, maar had geen schijn van kans. Ik werd op een stoel gezet in een kamer met alleen een paar stoelen en een tafel. Ze bonden me vast aan de stoel, vertelden me wat ik zou moeten gaan doen. Elke keer als ik gilde kreeg ik klappen.' Natasja buigt haar hoofd, begint te snikken.
Ik weet niet wat ik moet doen. Het liefst zou ik een arm om haar heen slaan, maar ik durf niet. Misschien moet ik naar de kamer hiernaast gaan, naar haar begeleidster en vragen of zij erbij komt.
Maar nog voordat ik kan opstaan tilt Natasja haar hoofd op, kijkt me aan, tranen op haar wangen. Ze veegt ze weg en zegt: 'Ze hielden een foto van Edij voor mijn gezicht en scheurden hem doormidden. Als je doet wat er van je verlangd wordt, gebeurt er niets met je zoontje. Dan kun je weer naar huis als je alle kosten die we voor je gemaakt hebben hebt terugbetaald.' Er komen nog wat tranen die ze ook weer wegveegt. 'Ik had geen keus.'
Met horten en stoten vertelt ze over de vernederingen die ze heeft ondergaan. Over de eerste keer met een vreemde man, half verdoofd door alcohol vermengd met drugs. Over de mishandelingen als ze niet genoeg geld had verdiend, als ze getrapt en geslagen werd en dagen niet kon “werken” vanwege de pijnlijke rode en blauwe plekken. Ze trekt een mouwtje van haar T-shirt omhoog, op haar bovenarm zit een grote rozeblauwe plek.
'Hoe lang heb je in die hel gezeten en hoe ben je eruit gekomen?'
'Ik heb drie maanden in die club gewerkt, toen kwam de baas van die tent me vertellen dat ik weg zou moeten, ik was niet goed genoeg voor de heren bezoekers. Ik zou naar de escort gaan. Doorverkocht als een tweedehands auto. Met een van mijn klanten had ik een goeie relatie, dat ging niet alleen om seks. Hij kende mijn geschiedenis en besloot me te helpen.'
Voordat ze vertelt hoe het gegaan is moet ik met de hand op mijn hart beloven dat ik het niet publiceer of verder vertel. Dat doe ik.
'En nu zit ik in de zogenaamde B9 procedure ,' zegt ze, 'ik heb drie maanden de tijd om te beslissen of ik een officiële aanklacht wil indienen en eventueel op wil treden als getuige als het tot een rechtszaak zou komen tegen de vrouwenhandelaars. Tot zolang heb ik een tijdelijke verblijfsvergunning.'
'Ik heb iets gelezen over die B9 procedure. Ik had verwacht dat je een permanente verblijfsvergunning zou krijgen als je getuigt in een proces tegen die schoften. Maar dat is niet zo, je wordt gewoon als illegaal teruggestuurd naar je land. Met dank aan Justitie.'
Natasja knikt, een moedeloos gebaar. 'Dat is ook mijn grote dilemma. Aan de ene kant wil ik die klootzakken achter de tralies zien, maar als ik zou getuigen, loop ik natuurlijk groot gevaar als ik weer thuis ben. En ik niet alleen, ook Edij en mijn ouders. De criminelen die vrouwen verhandelen hebben een heel netwerk opgezet en hebben ook medewerkers in mijn land, dat zie je ook aan die bastard die mij telkens mishandeld heeft. Een landgenoot.
Je snapt wel dat die lui het er niet bij laten zitten als ze erachter komen dat ik hun verlinkt heb.'
'En als je aangeeft niet te willen meewerken aan een proces? Dan word je zeker meteen uitgezet.'
'Ja, dus waarom zou ik meewerken? Als ik niet getuig kom ik er misschien beter vanaf. In ieder geval heb ik dan niemand verraden.'
'Dus eigenlijk heb je al besloten?'
Natasja staart even voor zich uit. Dan gaat haar hoofd langzaam op en neer. 'Ik wil dolgraag naar huis. Maar Edij heeft een andere moeder gekregen, de vrouw die terugkomt is een andere dan die weggegaan is. Ik kan niet vertellen wat ik hier meegemaakt heb.' Ze legt een vinger op de mouw van haar T-shirt, daar waar de blauwe plek zit die ze net heeft laten zien. 'Ik blijf hier tot de ergste plekken zijn verdwenen. Maar zoals ik al zei: de littekens in mijn hoofd zullen nooit verdwijnen, daar moet ik mee zien te leven.'
Natasja buigt haar hoofd voorover en legt het op haar armen op de tafel. Ze huilt, haar blonde haar schokt zachtjes op en neer.
Zonder er bij na te denken sta ik op, loop om de tafel en leg mijn hand op haar hoofd. Zo sta ik een tijdje naast haar, ik weet niet wat te zeggen.
Ik roep haar begeleidster.
De risico's van aangifte zijn veel te hoog. Anonimiteit in het strafproces en veiligheidsgaranties gedurende en na het proces zijn van essentieel belang en die worden nauwelijks gegarandeerd. Te weinig wordt ingezien dat het bij mensenhandel niet gaat om tasjesdieven. Het gaat om ingewikkelde, internationale criminaliteitsnetwerken, dus gevaarlijke daders. Die lachen om het gemak waarmee ze kunnen ontsnappen en snel weer doorgaan met het uitbuiten van mensen.
Meer informatie over vrouwenhandel vindt u hier